Sabırsız olmak nedir ?

Kaan

New member
9 Mar 2024
572
0
0
Sabırsız Olmak Nedir? Bir Akşamın Bize Öğrettiği Bekleme Sanatı

Geçen kış, uzun zamandır görmediğim birkaç arkadaşımla buluşmak için küçük bir kafede oturuyordum. İstanbul'un o kendine özgü, insanı hem acele ettiren hem de beklemeye zorlayan akşamlarından biriydi. Masada çaylar vardı, telefon ekranları arada bir parlıyor, dışarıda yağmur kaldırıma ince ince vuruyordu.

Derken arkadaşımız Mert, telefonuna baktı ve kaşlarını çattı.

"On dakika önce burada olması gerekiyordu."

Yanımızdaki Derya gülümsedi.

"Belki yoldadır."

Mert sandalyesinde geriye yaslandı.

"Yoldaysa haber verir. İnsan neden haber vermez ki?"

Ben o sırada konuşulanları dinlerken aslında çok basit görünen bir şeyin masanın ortasına oturduğunu fark ettim: sabırsızlık.

Mert'in sabırsızlığı yalnızca arkadaşının geç kalmasına kızmak değildi. Belirsizliğe tahammül edemiyordu. Bir şey planlandığı gibi ilerlemiyorsa hemen çözüm arıyor, seçenekleri sıralıyor, kontrol edebileceği alanı genişletmeye çalışıyordu.

Derya ise bambaşka bir yerden bakıyordu.

"Belki başına bir şey gelmiştir. Önce iyi olduğundan emin olalım."

İkisi de aynı duruma tepki veriyordu ama baktıkları pencere farklıydı.

O akşam eve dönerken kendime şu soruyu sordum:

Sabırsız olduğumuzda gerçekten zamana mı kızıyoruz, yoksa kontrol edemediğimiz şeylere mi?

Sabırsız Olmak Tam Olarak Nedir?

Sabırsızlık, bekleme sürecinin yarattığı huzursuzluk, gerilim veya bir şeyin hemen gerçekleşmesini isteme hali olarak düşünülebilir. Hepimizin hayatında vardır.

Kargoyu beklerken telefonun ekranını defalarca kontrol etmek...

Bir mesaj gönderip karşılığını birkaç dakika içinde alamayınca "Neden cevap vermiyor?" diye düşünmek...

Trafikte önümüzdeki aracın hareket etmesini bekleyememek...

Bir işin sonucunu hemen görmek istemek...

Çocuğumuz aynı soruyu üçüncü kez sorduğunda sesimizin tonunun değişmesi...

Bunların hepsi sabırsızlığın farklı yüzleri olabilir.

Fakat sabırsızlığı yalnızca "beklemeyi sevmemek" şeklinde açıklamak eksik kalır. Çünkü bazen insan beklemekten değil, belirsizlikten yorulur.

Mert'in asıl problemi de buydu.

Beklemek onun için boşluk anlamına geliyordu. Boşluk varsa zihni o boşluğu dolduruyordu.

"Kesin bir şey oldu."

"Muhtemelen bizi önemsemiyor."

"Plan değiştiyse neden söylemedi?"

Derya ise aynı boşluğa başka ihtimaller yerleştiriyordu.

"Belki telefonu sessizdedir."

"Belki otobüs gecikmiştir."

"Belki kötü bir gün geçiriyordur."

Bu noktada ilginç bir şey ortaya çıkıyor: Sabırsızlık çoğu zaman olayın kendisinden çok, olaya yüklediğimiz anlamla büyüyor.

Mert ve Derya'nın Aynı Soruna Farklı Yaklaşımı

Mert'in güçlü olduğu tarafı küçümsememek gerekiyor.

Bir sorun ortaya çıktığında hemen harekete geçiyordu. "Ne yapabiliriz?" sorusunu sorması, kriz anlarında işe yarayan bir özellikti. Plan yapıyor, alternatifler üretiyor, zamanı verimli kullanmaya çalışıyordu.

Bir süre sonra Mert'in mesleğini öğrenince bunun tesadüf olmadığını düşündüm. Proje yöneten biriydi. Gün boyunca teslim tarihleri, riskler, bütçeler ve alternatif planlarla uğraşıyordu.

Onun dünyasında geciken her şey başka bir şeyi geciktirebilirdi.

Derya ise insan ilişkileri konusunda çok güçlüydü. Birinin davranışına tepki vermeden önce o kişinin içinde bulunduğu koşulları anlamaya çalışıyordu. Fakat bu da onun her zaman pasif olduğu anlamına gelmiyordu.

Aksine, birkaç dakika sonra telefonu eline aldı ve arkadaşımızı aradı.

"Merhaba, merak ettik. İyi misin?"

Konuşmayı bitirdiğinde bize döndü.

"Metroda kalmış. On beş dakikaya burada."

Mert başını salladı.

"Tamam. Keşke haber verseydi."

Derya da ona hak verdi.

"Kesinlikle. Ama şu an sorun çözüldü."

İşte o an, kadınların empatik ve ilişkisel, erkeklerin ise çözüm odaklı ve stratejik olduğu gibi basit genellemelerin neden yetersiz olduğunu düşündüm.

İnsan davranışı cinsiyetten çok daha karmaşık.

Mert'in empati kurabildiği anlar vardı. Derya'nın ise son derece stratejik kararlar verdiğini defalarca görmüştüm.

Belki mesele "erkekler böyledir, kadınlar şöyledir" demek değil; insanların stres altında farklı baş etme biçimleri geliştirdiğini görmekti.

Toplum ve aile yapısı da bu davranışları etkileyebiliyordu.

Bir erkek çocuk küçük yaşlardan itibaren "Güçlü ol, çözüm bul, ağlama" mesajlarıyla büyütülüyorsa, yetişkin olduğunda duygusal belirsizliği eyleme dönüştürmeye daha fazla yönelebilir.

Bir kız çocuğuna ise "Karşındakini düşün, idare et, ilişkileri koru" mesajları daha sık veriliyorsa, yetişkinlikte başkalarının duygularını daha fazla hesaba katabilir.

Ama bunlar biyolojik kader değildir.

İnsan, kendisine öğretilen davranışların dışına çıkabilir.

Sabırsızlığın Tarihsel Bir Hikâyesi Var

Sabırsızlığı yalnızca modern insanın problemi sanmak da ilginç bir yanılgı.

İnsanlık tarihi boyunca beklemek hayatın ayrılmaz bir parçasıydı.

Tarım toplumlarında hasadı beklemek gerekiyordu. Mevsimler değişmeden ürün alınamıyordu. Deniz yolculuklarında rüzgârın uygun hale gelmesi bekleniyordu. Haberler günler, hatta haftalar sonra ulaşabiliyordu.

Bugün ise birkaç saniyelik gecikmeyi bile bazen büyük bir sorun olarak algılıyoruz.

Bir mesajın "görüldü" bilgisinden sonra geçen on dakika bile bazı insanlarda huzursuzluk yaratabiliyor.

Teknoloji zamanı hızlandırmadı yalnızca; bekleme konusunda beklentimizi de değiştirdi.

Eskiden bir mektubun cevabını haftalarca beklemek hayatın normal parçasıyken, bugün internet bağlantısının birkaç saniye yavaşlaması bile bizi öfkelendirebiliyor.